ERB-Protocol (Rattenschutters)

Rattenschutters zijn “Ecologische Ratten Beheersers” (ERB) en gebruiken geen rattengif. Zij hebben dat niet nodig, omdat ratten afschieten effectiever is. Toch is er toenemende druk vanuit provincies en instanties om de rattenschutters en andere ecologische rattenbeheersers te onderwerpen aan de regels van Integrated Pest Management (IPM).

  • Opmerking:
    Er wordt van verschillende kanten beweerd dat vanaf 1 januari 2023 IPM verplicht is voor ongediertebestrijding. Dit is te lezen op de websites van verschillende instanties. Als je echter de bronnen erop na slaat, dan zie dat dit voortkomt uit vereenvoudigde berichtgeving van deze publieke instanties. In de Wet wordt dit nergens bevestigd.

IPM is bedoeld om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen (biociden) in agrarische sectoren en bij ongediertebestrijding terug te dringen. De huidige praktijk van plaagdierbeheer is gebaseerd op het gebruik van biociden. Daarmee wordt van alles bestreden. Denk aan wespen, rupsen, bedwantsen, mieren, kakerlakken, houtworm, etc.. In het geval van ratten en muizen wordt gesproken over rodenticiden (ratten- en muizengif). In de agrarische wereld worden biociden gebruikt voor gewasbescherming. Dit is een eufemisme voor onkruid/insecten bestrijding. Zo is plaagdierbeheersing een mooi woord voor ongediertebestrijding.

Er is veel maatschappelijke onrust rond het gebruik van biociden voor plaagdieren en gewasbescherming. Onze overheid probeert daarom het gebruik van deze gifstoffen zoveel mogelijk terug te dringen. Overigens, zonder het meteen te verbieden. Een verbod op bestrijdingsmiddelen zou ontwrichtend werken voor de agrarische sector en voor de aanpak van allerlei soorten plaagdieren.

IPM-Protocol
IPM wordt gepropageerd als de oplossing voor het gebruik van biociden, terwijl het eigenlijk alleen een protocol is om het gebruik van biociden zo moeilijk mogelijk te maken. Onze overheid doet dat best slim, want als je het gebruik van biociden vrijwel onmogelijk maakt komen er vanzelf andere oplossingen in beeld.

Zo’n oplossing is de inzet van rattenschutters. Er zijn ook andere ecologische rattenbeheersers. Denk aan rattenbeheersers die werken met habitat-management en rattenklemmen. Zij gebruik geen rattengif. Dat geldt tevens voor rattenbeheersers die werken met fretten en honden. Zij hebben geen boodschap aan allerlei andere plaagdieren als wespen, rupsen en de gifstoffen die daartegen worden gebruikt. Zij zijn gespecialiseerd in rattenbeheersing en hoeven niet IPM-gecertificeerd te zijn. Zij gebruiken immers geen biociden.

Rattenvangen met Rookmachines en honden
Phill the Kettle, CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0, via Wikimedia Commons

Het is begrijpelijk dat IPM-gecertificeerde rattenbestrijders jaloers zijn op hun ecologische collega’s, die geen last hebben van de belemmerende IPM-regels. Ecologische rattenbeheersers kunnen effectiever en efficiënter werken met hun van nature ecologische aanpak. Het is logisch dat de beroepsgroep van gif gebruikende plaagdierbeheersers hun ongenoegen aankaarten bij overheden en lobbyen voor gelijke rechten en plichten.

De intentie van overheden om middels een IPM het gebruik van biociden terug te dringen is gerechtvaardigd. Zij moeten alle belangen dienen en verstandig beleid voeren. In die zin zijn de IPM-regels voor wat betreft rattenbeheersing succesvol. Immers door de inzet van rattengif lastig te maken zijn nieuwe beroepsgroepen opgestaan, die ratten effectief kunnen beheersen zonder het gebruik van rattengif.

Daarmee is niet gezegd dat IPM voor rattenbeheersing helemaal onzin is. Er zullen altijd uitzonderlijke situaties zijn waar het gebruik van rattengif te rechtvaardigen is. Je moet er dan voor zorgen dat dit alleen als laatste redmiddel kan worden ingezet. Dat is precies waar IPM voor bedoeld is.

Rattenbestrijding met gif wordt zeldzaam
Reguliere rattenbestrijders kunnen niet concurreren met hun ecologische collega’s omdat zij hun meest effectieve wapen (rattengif) vrijwel niet meer kunnen inzetten. Zij beginnen met habitatmanagement, vervolgens mogen ze (na veel administratie) beginnen met de weinig effectieve mechanische bestrijding (Klemmen). Uiteindelijk mogen ze (na nog meer administratieve rompslomp) rattengif gaan inzetten voor een te korte periode. Dat leidt ertoe dat vergiftigde ratten alsnog overleven. Daarmee is het probleem voor de klant niet opgelost en blijven resistente ratten achter, die zich weer gaan vermenigvuldigen.

Nu lijkt het erop dat overheden zich laten beïnvloedden door een lobby van de (gif gebruikende) ongediertebestrijders. Zij willen dat de regels om het gebruik van rattengif te ontmoedigen ook worden opgelegd aan de ecologische rattenbeheersers. Zij denken dat rattenschutters alleen maar op ratten knallen en niets doen aan preventie. Dat geldt in elk geval niet voor de rattenschutters die volgens de ratslagmethode werken.

Genezen en voorkomen
Ecologische rattenbeheersing is meer dan ratten bestrijden. Klanten zijn niet geholpen met de afhankelijkheid van een rattenschutter die periodiek de ratten komt afschieten. Het is geen oplossing en bovendien zeer kostbaar. De inzet van een rattenschutter is arbeidsintensief. Klanten worden daar niet blij van.

Klanten weten ook dat het permanent inzetten van rattengif niet meer verantwoord is en dat mechanische bestrijding met klemmen gewoon niet werkt. Zij moeten dus kiezen tussen:

  • Een kostbaar contract aangaan met een reguliere plaagdierbeheerser, die wordt belemmerd door IPM-regels en geen resultaat kan leveren .
  • Zelf illegaal aan de slag gaan met rattengif dat hij via internet koopt en hopen dat hij niet tegen de lamp loopt. Hij kan ook een illegaal werkende ongediertebestrijder inhuren, als hij er een kan vinden.
  • Een ecologische rattenschutter inhuren die zijn probleem direct oplost en vervolgens met hem aan de slag gaat om een volgende rattenplaag te voorkomen. Deze kost ook geld, maar levert in ieder geval resultaat.

ERB-Protocol
Wij besteden in de cursus VSvR aandacht aan het voorkomen van rattenplagen. Met ingang van 2026 gaan we dit versterken door in onze cursus specifiek aandacht te geven aan het zogenaamde ERB-protocol. We geven de cursisten het gereedschap om hun klanten bij de hand te nemen en te adviseren op het gebied van preventieve maatregelen. Bij de afronding van de bestrijding levert de rattenschutter een (verplicht) advies om nieuwe rattenplagen te voorkomen of in ieder geval te beperken. Daarmee zijn onze klanten nog beter geholpen.

Met dit ERB-protocol willen we de overheden laten zien dat rattenschutters meer doen dan bestrijden. Zij werken vanuit een ecologisch, duurzaam en “diervriendelijk” perspectief. Daarbij past het niet om meer dieren te doden dan nodig is.

Klik HIER om het ERB-protocol te downladen….

Vragen of opmerkingen? Graag in de reacties hieronder….

ERaNed: Toets Vakbekwaamheid

Onze branchevereniging “Ecologisch Rattenbestrijders Nederland” stelt eisen aan de rattenschutters in hun ledenbestand. Zij willen dat zij gekwalificeerd, professioneel en commercieel actief zijn. Zij willen ook borgen dat zij vakbekwaam blijven. Daarom moeten ERaNed-rattenschutters iedere twee jaar een toets voor vakbekwaamheid afleggen.

Omdat Henk Fennema en Jos Kruis lid van ERaNed zijn moeten ook de meesters van Rattenschutters.nl zich aan deze toets onderwerpen. Voor deze gelegenheid zijn Henk en Jos samen naar de toets-locatie in Zeewolde gereden voor een schriftelijke theorietoets en een schietvaardigheidstoets.

De theoretische toets had een brede scope van IPM-kennis, ecologie van ratten en kundigheid m.b.t. het inregelen van Persluchtbuksen en nachtrichtkijkers. Wij (Henk en ik) waren wat verwonderd over de nadruk op IPM. IPM hoort bij het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen en dat verwacht je niet bij een branchevereniging die ecologische rattenbeheersing nastreeft.

In onze cursus beperken wij ons tot het behandelen van algemene kennis over IPM. Dit omdat de ecologische rattenschutters soms samenwerken met IPM-gecertificeerde ongediertebestrijders die rattengif mogen inzetten. Ecologische rattenschutters doen niet aan chemische bestrijding en dan is kennis van IPM minder relevant. Wij zouden meer nadruk leggen op Ecologisch Rattenbeheer (ERB), dat begint met het wegnemen van de overlast naar een vooraf te bepalen drempelwaarde. Zodra deze is bereikt wordt gefocust op het aanpassen van de habitat rond de populatie om nieuwe rattenplagen te voorkomen. Want:… Voorkomen is beter dan genezen.

De daaropvolgende toets voor schietvaardigheid is wat meer praktijkgericht dan die van Rattenschutters.nl. De toets wordt afgelegd in een realistische setting op een melkveehouderij, waarbij op verspreid opgestelde doelen in de vorm van een rat wordt geschoten. Naast het correct treffen van de verschillende doelen wordt ook gelet op een veilige werkwijze. Wij vinden dit een prima manier om de schietvaardigheid te toetsen.

Gelukkig zijn Henk en ik geslaagd voor theorie en schietvaardigheid. Het zou wel gek zijn als de instructeurs van Rattenschutters.nl hierop onderuit zouden gaan. Natuurlijk hadden de eigenwijze meesters nog wel een kritiekpuntje. Zij stellen onafhankelijk van elkaar vast dat de toetsenmakers de theorie m.b.t. de ballistiek niet helemaal goed hadden begrepen.